การประเมินผลงานในช่วงการปฏิบัติงานที่บ้าน (Work from Home)

ในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดอย่างหนักของ COVID-19 ทําให้ภาครัฐกําหนดให้องค์กรมีคําสั่งให้พนักงานปฏิบัติงาน จากที่บ้าน และเนื่องจากเป็นสถานการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ทําให้การประเมินผลการปฏิบัติงาน เช่น หน่วยงานภาครัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ มีทั้งในรูปแบบของการประเมิน Input คือการแสดงตนผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์อย่างเป็นเวลา เช่น ทางแอปพลิเคชั่นไลน์ หรือผ่าน e-meeting platform ต่าง ๆ เช่น Zoom, Microsoft Teams, Google meet หรือ VDO Conference หรือประเมิน Output คือผลของชิ้นงานที่สําเร็จในระยะเวลาที่กําหนด อย่างไรก็ตาม หลักปฏิบัติของการ ประเมินผลในช่วงของการปฏิบัติงานจากที่บ้านยังสามารถใช้พื้นฐานของระบบการบริหารผลงานแบบดั้งเดิมได้ นอกเสียจาก งานที่ปฏิบัติไม่สามารถสําเร็จลุล่วงได้จากที่บ้าน พนักงานจึงจําเป็นที่ยังคงต้องปฏิบัติงานในสถานที่ทํางานปกติ เช่น งานใน ส่วนของการผลิต หรือการตรวจสอบคุณภาพ ที่ยังต้องดําเนินต่อไปในโรงงาน ซึ่งก็จะไม่มีประเด็นปัญหาด้านการประเมินผล งานของการปฏิบัติงานที่บ้าน

อันที่จริงแล้ว ระบบการบริหารผลงานที่แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือการประเมินผลการปฏิบัติงาน และการประเมินพฤติกรรม หรือ สมรรถนะ (Competencies) นั้น สามารถนําวิธีการแบบดั้งเดิมมาใช้ได้ เช่น ในส่วนมาตรวัดความสําเร็จของผลการปฏิบัติงาน ซึ่งอาจเป็นมาตรวัดความสําเร็จหลัก (Key Performance Indicator - KPI) ตามแนวทางของบัตรคะแนนสมดุล หรือตาม แนวทางของการสร้างผลลัพธ์ตามจุดมุ่งหมาย (Objective Key Result - OKR) จะยังคงเหมือนเดิมได้ ตราบเท่าที่ จุดมุ่งหมายหรือกลยุทธ์องค์กรไม่มีการเปลี่ยนแปลง หรือแม้แต่ในส่วนของด้านสมรรถนะ ซึ่งตราบเท่าที่มีการปฏิสัมพันธ์กัน แม้โดยทางออนไลน์ ทั้งในรูปแบบส่วนตัว หรือผ่านการประชุม ก็ยังสามารถสังเกตพฤติกรรมได้เช่นกัน ทั้งในส่วนของสมรรถนะหลัก อาทิ การทํางานเป็นทีม หรือความทุ่มเท ส่วนของสมรรถนะประจํากลุ่มงาน เช่น การคิดวิเคราะห์ หรือความละเอียด รอบคอบ หรือแม้แต่สมรรถนะผู้นํา เช่น การบริหารการเปลี่ยนแปลง เป็นต้น โดยสามารถใช้หลักการและกระบวนการเดิม โดยการทําข้อตกลงร่วมกันระหว่างผู้ประเมินและผู้ถูกประเมินในตอนต้น การเลือกค่าเป้าหมายร่วมกัน การเลือกมาตรวัดที่ สําคัญเพียงไม่กี่ตัว และการใช้แบบฟอร์มการประเมินที่เคยมี

ในขณะที่ขั้นตอน วิธีการ และมาตรวัดความสําเร็จในผลงานอาจยังคงเดิมได้ สิ่งที่ต้องคํานึงและอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้อย่าง มีนัยสําคัญคือเป้าหมายของมาตรวัด ที่ควรต้องมีความยืดหยุ่นภายใต้สถานการณ์ที่ไม่เอื้ออํานวยให้เกิดผลสําเร็จ เช่น ความสามารถในการปิดการขายอาจมีการปรับลดลง (แต่มาตรวัดยังเป็นการปิดการขายเช่นเดิม) หรือเป้าหมาย ความสําเร็จของระยะเวลาการก่อสร้างอาจมีการปรับให้ยาวขึ้น เนื่องจากมีเหตุให้หยุดกิจกรรมก่อสร้างจากภาครัฐ เป็นต้น ทั้งนี้ การปรับค่าเป้าหมายเป็นเรื่องที่สามารถทําได้ และสมควรทํา ในกรณีที่สถานการณ์ของการประกอบการเกิดการหักเห หรือเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสําคัญ โดยเหตุการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอาจเกิดจากภายใน เช่นกลยุทธ์เปลี่ยนไป หรือเกิดจาก ภายนอก เช่น สภาพตลาดและการแข่งขันเปลี่ยนแปลงไป รวมทั้งการเกิดภัยพิบัติ หรือโรคระบาดขั้นรุนแรง เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม การจะปฏิบัติงานจากที่บ้านจะนํามาใช้ให้สัมฤทธิ์ผลได้ องค์กรควรต้องมีการคํานึงถึงมาตรการรองรับในด้าน ต่าง ๆ ที่ชัดเจน ทั้งทางด้านการกําหนดระเบียบ และแนวทางปฏิบัติขององค์กร เช่นการนัดหมายประชุม เพื่อไม่ให้มีการซ้ําซ้อน ในการนัดหมายประชุมข้ามหน่วยงาน การลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (e-signature) วิธีการลา และการจ่ายค่าล่วงเวลา ด้านเครื่องมือและอุปกรณ์ เช่น คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต เพื่อให้พนักงานมีความพร้อมทางด้านเทคโนโลยีในเบื้องต้น ด้านการพัฒนาบุคลกรโดยการอบรมออนไลน์ ช่องทางการติดต่อ และรับส่งเอกสาร ด้านการปฏิสัมพันธ์ เช่นการประชุมกลุ่ม ผ่าน e-meeting platform หรือแม้แต่ทางด้านการสร้างสมวัฒนธรรม อาทิ การใช้แอปพลิเคชั่นในรูปแบบ Gamification ที่ ในปัจจุบันได้มีการนํามาใช้ในการสร้างวัฒนธรรมด้านจริยธรรม รวมไปถึงการเฉลิมฉลองวันสําคัญขององค์กรผ่าน VDO Conference โดยส่งอาหารที่พนักงานเลือกไปยังที่บ้านได้ เป็นต้น และเนื่องจากการปฏิบัติงานจากที่บ้านทําให้ไม่สามารถ มีปฏิสัมพันธ์กันตามปกติได้ จึงควรมีการกําหนดช่วงเวลาที่จะสื่อสารกันถึงความคืบหน้า ซึ่งอาจเป็นรายวัน หรือห่างกว่านั้นแล้วแต่กรณี

ท้ายที่สุดนี้ ผู้ประเมินควรมีวิธีการคิดเป็นผู้สนับสนุน แทนแนวทางการจับผิด โดยมุ่งเน้นที่ผลลัพธ์ในระยะเวลาที่เหมาะสม โดยมีบทบาทในการให้ความช่วยเหลือ แก้ไขสถานการณ์ หรือทางออกในกรณีที่เกิดความติดขัด เพื่อให้งานสําเร็จลุล่วงไป ด้วยดี รวมทั้งการวางแผนงานล่วงหน้าว่าในแต่ละวัน หรือช่วงเวลาใด ต้องการผลลัพธ์อะไร เพื่อให้เป็นไปตามเป้าหมายของการดําเนินงานที่ต้องการ